Nieuws

31 maart 2025

Samen sterker: hoe het voeding- en slikoverleg de zorg verbetert 

Uitdagingen in de zorg vragen om nieuwe manieren van werken. Eén van die manieren is het voeding- en slikoverleg (VSO) dat onze vakgroepen Diëtetiek en Logopedie ontwikkelden en met succes implementeerden bij een groot deel van onze samenwerkingspartners. Een innovatieve werkwijze die niet alleen de zorg efficiënter maakt, maar ook de expertise van behandelaren optimaal inzet en zorgteams beter toerust. “Het maakt niet alleen de zorg beter voor de cliënt, maar ook het werk leuker voor alle betrokkenen.”

 

VSO als onderdeel van stepped care

Vanuit de wens om efficiënter samen te werken startten de vakgroepen Diëtetiek en Logopedie in 2023 met het voeding- en slikoverleg (VSO). Dit overleg vormt een belangrijk onderdeel binnen de stepped care werkwijze die Novicare hanteert, waarbij je direct doet wat passend is voor de cliënt en alle zorgprofessionals laat doen waar ze goed in zijn en bevoegd voor zijn. In het VSO pakken de behandelaren vraagstukken die voor zowel diëtetiek als logopedie relevant zijn samen op. Ook helpen ze de zorgteams al coachend om zelfstandig aan de slag te gaan met de dagelijkse vragen rondom voeding. Basisvragen worden door het zorgteam zelf opgepakt, specifieke expertise van de behandelaren wordt ingezet waar en wanneer deze nodig is. Dit maakt het werk efficiënter én leuker.

VSO in de praktijk

Tijdens het periodieke VSO stemmen de diëtist en logopedist af met iemand uit het zorgteam, doorgaans de Eerst Verantwoordelijke Verpleegkundige of Verzorgende (EVV). Bij locatie de Zomereik van zorgorganisatie Sint Annaklooster in Eindhoven, waar het behandelend duo sinds ruim drie jaar werkzaam is, is dat Anja Aerts. “Het klopt dat het veel efficiënter werkt”, vertelt ze. “Ik ben zo blij met deze werkwijze. Als zorgteam weten we precies wanneer het VSO plaatsvindt. We bereiden ons daarop voor en bepalen van tevoren wie van ons team daarbij aanwezig zal zijn, meestal ben ik dat. Vervolgens bespreken we samen de cliënten waarvoor dat nodig is. Meestal doen we dit online, dat werkt voor ons heel goed.”

 

Hoewel het VSO prima online plaats kan vinden, is het geen vervanging voor fysieke bezoeken benadrukt Nicole Gilsing, logopedist bij Novicare. “Het VSO maakt dat we onze cliënten waarbij dat meerwaarde biedt samen kunnen evalueren. Maar is er een observatie nodig of speelt er iets anders waarbij onze fysieke aanwezigheid nodig is, dan komen we langs op locatie.” Anja vult aan: “We weten dat als het nodig is, de behandelaar langskomt. Als we tussen de overleggen door toch een vraag hebben waarop direct antwoord nodig is, dan bellen we het Medisch Secretariaat. Die helpen ons dan verder: door een advies te geven waarmee we meteen door kunnen – deze evalueren Nicole en Liesbeth dan later – of door een logopedist of diëtist in te schakelen die op dat moment waarneemt. Dit werkt voor ons heel goed, want er is altijd iemand bereikbaar.”

Anja Aerts, Eerst Verantwoordelijke Verpleegkundige bij Sint Annaklooster

Van gescheiden naar gezamenlijke aanpak

Het klinkt misschien tegenstrijdig dat standaard samen overleggen zorgt voor tijdbesparing, maar de werkwijze van het VSO zorgt voor een stuk meer efficiëntie dan voorheen. “Voor de implementatie van het VSO gingen we allebei apart op stap naar onze cliënten en afdelingen, ook wanneer daar overlap in zat. Zo stoorden we de zorg dus soms twee keer”, vertelt Liesbeth Dankers, diëtist bij Novicare. “Vervolgens zochten we contact met elkaar om tot een voeding- en slikbeleid te komen.” Nicole vult haar aan: “Het contact verliep veel inefficiënter. Wilden we overleggen, dan belden of mailden we elkaar. Je kreeg elkaar niet altijd meteen te pakken. Nu kunnen we onze adviezen direct op elkaar afstemmen en werken we veel directer samen met het zorgteam. Die weten bovendien precies wanneer wij langskomen en kunnen zich dus goed voorbereiden.”

 

Het VSO biedt onze diëtisten en logopedisten bovendien de mogelijkheid om hun gezamenlijke visie rond voeding en slikken in de praktijk te brengen. “Eten is niet alleen maar een noodzakelijke energieleverancier, maar vormt vaak ook een heel betekenisvol dagelijks moment voor een cliënt,” vertelt Liesbeth. Nicole vult haar aan: “Je wilt dat de voeding zo gezond mogelijk is, maar je wilt de cliënten ook geen dingen ontnemen die ze graag eten. Ons hoofddoel is dus dat onze cliënten zo lekker, gezond en veilig mogelijk eten als kan. En dat ziet er voor iedere cliënt weer net wat anders uit. Het VSO helpt ons om dit in de praktijk te brengen.”

Multidisciplinaire benadering

De meerwaarde van het VSO toont zich vooral op momenten waarbij een interdisciplinaire benadering nodig is om de cliënt goed te kunnen helpen. Bijvoorbeeld bij een cliënt die maar bleef afvallen. “Het eerste wat ik dan doe is een slikprobleem uitsluiten”, vertelt Nicole. “Maar er bleek lichamelijk niets aan de hand te zijn. Daarna kijken we met z’n drieën naar wat belangrijk is voor deze cliënt, zodat Liesbeth en ik ons advies hierop kunnen afstemmen. Mevrouw bleek niet goed te eten wanneer ze stil zat. Ons advies werd om los te komen van regels rondom eettijden en -plekken. Waarom zou mevrouw niet lopend kunnen eten? Rekening houdend met wat haar wordt voorgezet, kon het in dit geval prima.” Het bleek goed te werken: al lopend at mevrouw haar boterham voortaan met smaak op.

 

Ook bleek dat mevrouw vanuit huis gewend was door de dag heen allerlei lekkers te eten voorgeschoteld te krijgen, wat nu niet meer zo was. Anja: “We volgden het advies op om in de huiskamer op verschillende plekken wat lekkers te eten uit te stallen: brood, worstjes, kaasjes, gekookt ei. En dat werkt goed. Ze krijgt inmiddels weer meer eten binnen en de rest van de bewoners is niet geïnteresseerd in de uitgestalde etenswaren.” Als de specifieke casus erom vraagt, wordt het overleg multidisciplinair ingericht. Nicole: “Is het nodig dat we collega’s uit andere vakgroepen bij de vraag betrekken, dan doen we dat zeker. Denk bijvoorbeeld aan een psycholoog of een ergotherapeut.”

Nicole Gilsing, logopedist bij Novicare (links) en Liesbeth Dankers, diëtist bij Novicare (rechts)

Meerwaarde voor alle betrokkenen

Het VSO is sinds de introductie in 2023 inmiddels bij bijna al onze samenwerkingspartners geïmplementeerd. Eind vorig jaar hielden we een audit om de ervaringen met het VSO tot zover in kaart te brengen. De resultaten van die audit liegen er niet om: 100% van de diëtisten en logopedisten ziet meerwaarde in het VSO en 93% van de zorgmedewerkers sluit zich daarbij aan. We verwachten dat dat percentage nog verder zal toenemen. Anja is duidelijk over wat zij als grootste meerwaarde van het overleg ervaart: “Het samen overleggen, direct met elkaar kunnen afstemmen, evalueren en beleid kunnen maken. We bespreken samen alle bevindingen en maken afspraken. Daar kunnen wij als zorgteam vervolgens meteen mee aan de slag.”

 

 

Expertise optimaal ingezet

Wat de resultaten van de audit bovendien laten zien, is dat onze diëtisten en logopedisten meer worden ingezet voor de complexe zorgvragen: daar waar hun expertise het hardst nodig is. “Doordat we efficiënter te werk gaan, hebben we meer tijd voor de complexere zorgvragen en kunnen we meer onze expertrol pakken”, vertelt Liesbeth. Een belangrijke voorwaarde hiervoor is het goed toerusten van het zorgteam zodat zij basisvragen rond voeding en slikken zelf kunnen oppakken. “Dit doen we door coaching on the job tijdens het VSO en door het geven van scholing.”

 

 

Nicole: “We zien dat het werkt. Voorheen werden we regelmatig gebeld met basisvragen, bijvoorbeeld wanneer een bewoner zich had verslikt. Dat gebeurt nu niet meer zo snel. Wanneer we nu tussendoor een vraag krijgen, merken we dat de zorg al allerlei belangrijke stappen heeft gezet.” Liesbeth: “Als je op regelmatige basis contact hebt met elkaar en adviezen geeft en bespreekt, dan merk je dat het zorgteam makkelijker de basisvragen kan oppakken. Wij hebben dan meer tijd voor de complexere vragen en kunnen onze expertrol pakken. Dit maakt niet alleen de zorg beter, maar ook het werk leuker voor alle betrokkenen.”

Kennisoverdracht naar zorgteams

Ook Anja is te spreken over de toename aan kennis en vaardigheden op het gebied van voeding en slikken binnen het zorgteam. “Ik ben nu alerter op allerlei zaken. Bijvoorbeeld dat we geen rietjes inzetten bij cliënten met slikproblemen, maar hen een lepeltje geven of wat verdikkingsmiddel gebruiken. Of dat we voor hen zachte in plaats van kruimelige koekjes bestellen. Ook ben ik me bewuster van de opties die er zijn rond voeding, bijvoorbeeld eten aanbieden in de vorm van fingerfood. Voor sommige cliënten werkt dat heel erg goed. Deze kennis geef ik ook weer door aan mijn collega’s.”

 

 

Succes van de samenwerking

“We proberen zoveel mogelijk mee te bewegen met de cliënt en daarvoor is het zorgteam echt onmisbaar”, vertelt Liesbeth. “Zij zien de cliënt op verschillende momenten, wat ons belangrijke informatie geeft, en zetten tussen de overlegmomenten door de noodzakelijke acties uit. Door samen te bespreken wat werkt en wat niet, kunnen we steeds beter inspelen op de behoeften van de cliënt. Het succes van het VSO zit ‘m echt in die samenwerking.” Nicole: “Deze werkwijze maakt mogelijk dat we onze cliënten zo goed mogelijk kunnen ondersteunen, met zo veel mogelijk kwaliteit van leven op het gebied van eten, drinken en communicatie. Ik kijk er daarom enorm naar uit om het VSO verder te gaan implementeren en verbeteren bij en met onze samenwerkingspartners.”

 

Wil jij het anders werken bij Novicare eens in de praktijk ervaren? Neem dan een kijkje in onze keuken. Je bent van harte welkom voor een meeloopdag(deel) of een goed gesprek met één van onze behandelaren. 

Meer nieuws

Meld je aan voor onze nieuwsbrief